|
In 1979 plaatste de
Unesco, de organisatie van de Verenigde Naties voor Onderwijs, Wetenschappen
en Cultuur, de wijk Bryggen in Bergen (Noorwegen) op de Werelderfgoedlijst.
Bergen is een prettige stad, maar het is ook een natte. Het kan er veel en
langdurig regenen. `Ondanks het vochtige klimaat is Bergen één van de
aangenaamste steden van Noorwegen. De ligging is spectaculair. Er is een
hoop te zien, van mooie Middeleeuwse gebouwen tot een groot aantal goede
musea, en net buiten de stad ligt Troldhaugen, het huis van Edvard Grieg en
het alleraardigste openluchtmuseum Gamle Bergen (Oud Bergen)', schrijft de
Rough Guide uitnodigend. Genoeg redenen voor een bezoek aan deze stad.
Bergen, stad aan de
fjorden
Tien redenen voor een bezoek
Geactualiseerd augustus 2008
 `Bergen
is iets bijzonders in Noorwegen, beweren de inwoners. De onrechtmatige
hoofdstad (van Noorwegen) dankt de faam niet in de laatste plaats aan de (Duitse)
kooplieden. Wat mentaliteit betreft nemen de Bergenaren in elk geval een
bijzondere plaats in Noorwegen in. "Ik kom niet uit Noorwegen, ik kom uit
Bergen!", zeggen de Bergenaren zelfbewust.' Zo omschrijft de Merian XL-gids
de stad Bergen en haar bewoners.
In 1070 verleende koning Olav Kyrre de viking-havenplaats Bergen
stadsrechten. De zee bracht Bergen welvaart. De stad was in de 13de eeuw zo
belangrijk dat de Duitse Hanze -- het verbond van handelslieden uit de
steden rond de Oostzee -- een handelskantoor, `Tyske Bryggen', opende.
Acht eeuwen later is de vis verruild voor hightech, de levertraan voor
knowhow en op de werven worden niet langer schepen maar booreilanden
gebouwd. Bergen is een moderne stad met 220.000 inwoners en vormt de
kosmopolitische tegenhanger van Oslo.
1 Bryggen
‘Bryggen, de oude kade van de stad, herinnert aan de positie van de stad als
lid van het Hanzeverbond, dat van de 14de tot de 16de eeuw de handel in
Noord-Europa beheerste. Talrijke branden, de laatste in 1955, hebben de
prachtige houten huizen van Bryggen in de as gelegd, maar de structuur bleef
behouden. Veel van de 58 panden zijn nu in gebruik als atelier'. Zo luidt
het lovende rapport van de Unesco over Bryggen.
De Hanzekooplieden bouwden langs de kade hun kantoren, woonhuizen en
opslagloodsen. Bryggen vormde een stad binnen de stad. Aan het einde van de
16de eeuw werd het handelsmonopolie verbroken. De Duitsers vertrokken en
Noorse handelaren namen hun plaats in. Na de grote stadsbrand in 1702 werd
Bryggen nog eenmaal in oude stijl herbouwd.
Vanaf de kade lopen lange, smalle stegen tussen de houten loodsen. Aan
weerszijden van deze doorgangen bevinden zich kleine winkels, ateliers,
werkplaatsen, kantoren en restaurants. Het Duitse bestuur van de handelspost
bepaalde exact de breedte en diepte van de gebouwen. Ook schreef het
reglement voor dat de handel moest plaatsvinden aan de voorkant, de opslag
aan de achterkant en boven waren de kantoren en slaapzalen.
Het Hanseatisk Museum (Hanzemuseum) is gehuisvest in het best bewaarde vroeg
18de-eeuwse pakhuis. Het is ingericht in de Hanzestijl en toont de
onderkomens van een gefortuneerde en een minder succesvolle zakenman. Het
Bryggens Museum is gewijd aan de archeologische vondsten die gedaan werden
tijdens de werkzaamheden naa de barnd in 1955. Het schetst een beeld van het
alledaagse leven in het middeleeuwse Bergen.
2
Edvard Grieg
Troldhaugen is de naam van het huis dat de componist Edvard Grieg
(1843-1907) in 1884 kocht en waar hij 22 jaar woonde. De Z witserse villa
ligt op de `Heuvel van de Trollen' op nog geen tien kilometer van de stad.
De violist Ole Bull, ook een zoon waarop Bergen trots is, ontdekte al vroeg
het talent van de jonge Grieg. Op diens aanraden vertrok Grieg naar Leipzig
waar hij zich toelegde op het pianospel. Op latere leeftijd keerde hij terug
naar Bergen en verdiepte zich in de Noorse folkloristische muziek. Hij
componeerde o.a. muziek voor piano en orkest. Zijn bekendste is de muziek
voor Ibsens drama Peer Gynt.
Hoe Grieg gewoond en geleefd heeft is in Troldhaugen nog goed te zien. Het
gehele Victoriaanse interieur is bewaard gebleven. In een uitbouw staat zijn
tot op de draad versleten koffer. Pronkstuk in de kamer is de Steinway-piano.
In een vitrine ligt het stenen kikkertje dat Grieg altijd als talisman op
zak had. Voor een voorstelling wreef hij altijd over het beeldje om geluk af
te dwingen. Onderaan de heuvel aan de waterkant staat het paviljoen waarin
hij zich terugtrok en in alle rust componeerde. Het standbeeld in de tuin
toont Grieg op ware grootte. Hij was 1.53 meter en broos van gezondheid.
Zijn haardos doet hem op menige foto lijken op Albert Einstein. Hij overleed
in 1907 en werd in een rotsgraf bij het meer begraven. In de Troldsalen, de
concertzaal, worden concerten gegeven.
Troldhaugen Museum
3
Bergen kunststad
 De zuidelijke oever van het Lille Lungegårdsvann, het grote binnenmeer van
Bergen, is met zijn kunstmusea en Grieghallen uitgegroeid tot de stedelijke
cultuurboulevard. In en rond de uit beton en glas opgetrokken concertzaal
vindt ook het Bergen Internationale Festival, het grote jaarlijkse evenement
van muziek, ballet, folklore en drama, plaats.
De kunstmusea maken deel uit van het Bergen
Kunst Museum. De Rasmus Meyers Samlinger bestaat uit een collectie van
Noorse landschapschilders zoals Dahl en Fearnley. Het meest in het oog
springende werk is gemaakt door Edvard Munch (1863-1944), de voorloper van
het expressionisme. In forse penseelstreken en felle kleuren verbeeldde hij
de tragiek van het leven. Zijn bekendste werk, De Schreeuw, hangt
echter in het Munch-museum in Oslo. De Stenersen Samling telt meer dan 250
werken van Noorse en internationale 20-ste eeuwse schilders zoals Paul Klee,
Picasso, Miro, Kandinsky, Edvard Munch en Weidemann.
Bergen Kunstmuseum; Bergenfestival
4 Slapen in Bergen
Bergen heeft 29 hotels waarvan de prijzen
uiteenlopen van 260 euro in het luxueuze Radison SAS Hotel Norge tot 110
euro in het bescheidener Hotel Charme. Daarnaast zijn er verscheidene
pensions waar het prettig verblijven is in een meer ongedwongen sfeer. Ook
kunnen er kamers worden gehuurd bij particulieren.
Het Best Western Victoria Hotel is een
aangenaam middelgroot hotel (43 kamers) in het hart van de stad. De wanden
van het trappenhuis, de gangen en de eetzaal hangen vol kunst, soms fel
realistisch, soms romantisch. De kamers (vanaf 189 euro) beschikken
over een zitje en een bureau. Skansen Pensjonat is een klein, eenvoudig
pension (8 kamers). Het huis is opgetrokken uit baksteen dateert van 1918.
Het ligt tegen een heuvel en op loopafstand van de binnenstad. Bijna iedere
kamer (vanaf 75 euro) kijkt uit over de stad en de haven. De Victoriaanse
sfeer is behouden gebleven in Steens Hotel. De villa aan de rand van het
stadspark telt 21 kamers (vanaf 120 euro) die (bijna) alle uitkijken over
het park.
Een Noors ontbijt is een belevenis. Op de
ontbijttafels zijn verse broden, verschillende soorten (gebakken) vis,
vleeswaren, kaas en vissalades uitgestald.
5 Skillingsboller, fisk en smørbrød
Een lokale traktatie die je niet mag missen
zijn de Skilingsboller. Dit zijn grote ronde gekruide broodjes met kaneel.
Baker Brun aan de Bryggen verkoopt deze overheerlijke lekkernijen.
Het zal geen verbazing wekken dat veel
restaurants gespecialiseerd zijn in verse vis en zeebanket. Enhjørningen
(De Eenhoorn) is een gerenommeerd visrestaurant. Onder de lage balken en op
de krakende vloer van een 18de-eeuws koopmanshuis in Bryggen worden
fantastische visgerechten voor forse prijzen geserveerd. In de zomermaanden
is er dagelijks een beroemd lunchbuffet met zalm, garnalen, haring, salades,
warme gerechten, brood en nagerechten.
Minder formeel is Dr. Livingstone
Travellers Café in de Kong Oscarsgate. Op de benedenverdieping is een café
en op de eerste etage (de Noren noemen dit de tweede etage) het restaurant
met een keuze uit een `world wide menu'. De wanden zijn volgehangen met
kaarten en reissouvenirs. In de zomermaanden kan buiten worden gegeten. In
dezelfde straat zit [], een meer trendy coffeeshop.
Zupperia in de keldergewelven van het
Vestlandske Kunstindustrimuseum heeft zich toegelegd op voedzame soepen met
als specialiteit... vissoep uit Bergen getrokken uit kabeljauw, koolvis of
heilbot. Voor een lunch biedt een Konditori uitkomst. Dit zijn vaak
eenvoudige, wat sober ingerichte lunchrooms waar koffie, sandwiches,
taartjes en smørbrød (spreek uit `smurbreu'), een boterham met allerlei
soorten beleg, verkrijgbaar zijn.
6 Trollen en truien
Torgalmenningen is het hart van het
winkelgebied. Langs de beide zijden van de onlangs heringerichte promenade
staan grote warenhuizen waar nu eens niet de namen van de ons bekende
winkelketens op prijken. Galleriet is een grote overdekte galerij met meer
dan zeventig winkels onder éen dak. Husfliden, in een zijstraat van de
promenade, is gespecialiseerd in typisch Noorse producten: van de
overbekende Noorse gebreide trui tot design-artikelen. Vlakbij de vismarkt
staat de Kjøtbasaren. De voormalige vleeshal is omgetoverd tot een waar
paradijs voor lekkerbekken. Delicatessenzaken, bakkerijen, slagerijen,
vishandels en groentezaken hebben hun waren zo aantrekkelijk mogelijk
uitgestald. Veel kan direct worden geproefd op één van de binnenterrasjes.
Voor souvenirs kun je het best terecht in
een van de winkels die gevestigd zijn in de in vrolijke kleuren geschilderde
panden aan Bryggen. De leukste winkel is Troll waar trollen - de geesten van
de onderwereld die mensen kunnen helpen of lastigvallen - in alle soorten en
maten je aanstaren. Gebreide truien van `Dale of Norway' zijn een begrip in
Bergen. In verschillende winkels worden deze kwaliteitsproducten verkocht.
De weverijen staan in Dale, een stadje niet ver van Bergen.
7 Vis,
vis en vis
`Alles is hier vis. Je eet vis, drinkt vis,
ruikt vis en ademt vis', klaagde Lilian Leland, een reisboekenschrijfster,
toen zij in 1890 Bergen bezocht. De hoogtijdagen van de visserij zijn allang
voorbij. Alleen de dagelijkse vismarkt op de Torget herinnert nog aan de
tijd dat de haven vol lag met vissersboten. In de stalletjes liggen verse
moten zalm, garnalen, haringen en honderden andere soorten vis hoog
opgestapeld. Ook zijn er broodjes gerookte zalm, krabsalade en kaviaar te
koop. In grote waterbakken liggen de krabben versuft te wachten op hun lot.
Het Norges Fiskerimuseum vertelt alles over de Noorse visserijindustrie. Er
zijn panelen over de walvisvaart, de visserij en viskwekerijen. Het Akvariet,
het zeeaquarium geeft een heel ander beeld van het zeeleven in de Noorse
kustwateren. In zestig grote en kleine aquaria zwemmen honderden soorten
vissen en in de buitenbassins dartelen zeehonden en waggelen pinguïns.
Aquarium
8
Fløybanen
In acht minuten brengt een kabeltrein je
naar de top van Fløyen (`de vaan'), een 320 meter hoge heuveltop. Het
treintje begint niet ver van de Torget aan zijn beklimming. Op de top
bevindt zich een restaurant, waar in de zomermaanden klassieke concerten
worden gegeven. Het uitzicht vanaf de top is betoverend: de stad en de haven
liggen aan je voeten. Sinds 15 januari 1918 gaan de twee treintjes op en
neer tussen de stad en de top van de heuvel. Op de top starten acht verschillende wandelroutes
variërend van een klein ommetje tot een flinke wandeling.
Fløybanen
9 Trotse bewoners
`De inwoners van Bergen zijn trots op hun
stad', zegt Anne-Marie Tangen. Ze woont en werkt in Dale, een klein stadje
ten noordoosten van Bergen. `Ze vinden dat ze in de mooiste stad van
Noorwegen wonen, zijn zelfbewust en zijn dankzij de aanwezigheid van de
haven internationaal georiënteerd. Nederlanders zullen zich snel thuis
voelen in Bergen; het is een gezellige stad met restaurants en terrasjes.
Maar het is ook een conservatieve stad. De herinrichting van Torgalmenningen,
de voetgangerszone in het centrum van de stad, heeft veel weerstand
opgeroepen. De mensen vonden de zuilen met hun afwijkende vormen te
controversioneel. Leuk om te weten is dat in het Bergensk twee woorden uit
het Nederlands zijn overgenomen: `snop' betekent snoep en `brok' broek. Ook
is er nog een Hollendergaten, een klein straatje vlakbij de Torget.
Bergen is een stad om te voet te verkennen.
Ik wandel het liefst door de wijk Nordnes met zijn prachtige houten huizen.
Je ziet iedere keer weer iets anders. De houten woningen worden dankzij
subsidies goed onderhouden. Ik eindig mijn wandeling altijd bij het terras
van Kafe Kippers. Het café maakt deel uit van Kulturhuset USF. Deze
vroegere sardinefabriek is omgetoverd tot een dynamisch cultureel centrum.
Een kopje koffie bij de ondergaande zon vormt voor mij een romantische
afsluiting van een dagje Bergen'.
10 Norway in a nutshell
Bergen heet niet voor niets de poort tot de
Noorse fjorden. Vanuit Bergen is mogelijk een dagtocht per trein, boot, bus
te maken naar de indrukwekkende Sognefjord ten noorden van de stad. De trein
verlaat half elf in de ochtend Bergen richting Myrdal, een `spookstation' op
866 meter hoogte. Daar staat de trein van de Flåmsbana gereed voor een
adembenemende afdaling naar de Sognefjord, Noorwegens langste (204 km) en
diepste fjord (1309 m). Voetje voor voetje daalt de groene trein de
berghelling af. De spoorlijn heeft een lengte van twintig kilometer en telt
twintig tunnels en één brug. De trein draait en keert langs en door de
hellingen en vanaf één punt kun je de spoorlijn zelfs drie keer op
verschillende hoogtes zien liggen. Een plotselinge noodstop bewijst dat de
vijf verschillende remsystemen optimaal werken. `We had to stop for a sheep',
meldt de conducteur vrolijk. Halverwege is een verplichte fotostop ter
hoogte van de Kjosfossen, waar het water met geweld naar beneden raast. Na
een uur komt de trein aan in Flåm, een nietig plaatsje aan de zuidelijkste
punt van de Aurlandsfjord, een inham van de grote Sognefjord. Daar ligt een
boot te wachten die de treinpassagiers aan boord neemt voor een fraaie tocht
over de fjord. Links en rechts van de boot verrijst een imposant
berglandschap met steile hellingen en kale met sneeuw bedekte toppen. De
boottocht eindigt bij Gudvangen. Vanuit dit plaatsje rijdt een bus terug
naar Voss waar je kunt overstappen op de trein naar Bergen. De bus maakt nog
een kleine omweg naar hotel Stalheim. Het terras biedt een overweldigend
uitzicht op een dal en twee watervallen. Een fraai slot van een enerverende
reis door het Noorse fjordenland.
Fjord Tours
Vragen? Opmerkingen? Reactie?
|