|
In 1995 plaatste de
Unesco de Old en New Towns van Edinburgh op de Werelderfgoedlijst. Edinburgh
is de veelbezongen hoofdstad van Schotland. Midden in de stad verheft zich
op een rots Edinburgh Castle, het symbool van de Schotse onafhankelijkheid.
Het oudste deel van de stad, Old Town, is te vinden aan de voet van het
kasteel. Smalle stegen, steile trappen en verborgen hofjes geven de oude
stad een middeleeuwse sfeer. Aan de noordkant strekt zich New Town uit
temidden van plantsoenen en parken. De stad is beroemd om zijn festival. Elk
jaar in augustus barst Edinburgh uit haar voegen. Literatuur, dans, film,
theater en muziek vullen zijn te zien en te horen in talloze zalen en op
straat.
Edinburgh, de veelbezongen hoofdstad
Tien redenen voor een bezoek
1
Edinburgh
`De historische betekenis van de Schotse hoofdstad Edinburgh staat buiten kijf.
Overal in de stad staan oude gebouwen en vlak bij de koninklijke residentie
Holyrood Palace ligt de zetel van het nieuwe Schotse parlement. De vele
historische en culturele bezienswaardigheden trekken bezoekers van over de
hele wereld’, schrijft de gezaghebbende Capitoolgids Schotland. Edinburgh is
een dynamische stad. De lang bevochten Schotse autonomie in 1997 heeft de
stad een enorme economische en culturele impuls gegeven. De opening van het
postmoderne Schotse parlementsgebouw aan Canongate (verwacht in de loop van
2004) vormt de bekroning op het Schotse zelfbestuur. De geschiedenis van
Edinburgh begon met de komst van de Romeinen die in 78 n.C. Schotland
binnenvielen en op een uitgedoofde vulkaan een nederzetting bouwden. De
Schotten versterkten in de 11de eeuw de rots met een burcht. Op een kleine
twee kilometer van het kasteel bouwden monniken de religieuze tegenhanger
van de wereldse macht: Holyrood Abbey. Langs de Royal Mile groeiden het
kasteel en klooster naar elkaar toe. Na de unie met Engeland in 1707 raakte
Edinburgh in verval. Pas in de 19de eeuw verbeterden de economische
omstandigheden. In 1936 werd het Scottish Office van Londen naar
Edinburgh verplaatst. Dit betekende een forse opwaardering voor de stad, die
daardoor weer een beetje hoofdstad werd.
2
Edinburgh Castle
`Er is niet
veel verbeelding nodig om het strategisch belang van de burcht in te zien,
en dus voor Edinburgh’s superioriteit in Schotland. Het spectaculaire
uitzicht op Princes Street laat de achterkant aan de noordzijde boven een
bijna loodrechte wand opdoemen. De zuidzijde is even indrukwekkend’, zo
omschrijft de Rough Guide de ligging van Edinburgh Castle. Al in de 11de
eeuw stond op de top van de heuvel een belangrijk slot dat zich in de loop
der eeuwen langzaam over de heuvel uitbreidde. De beklimming begint bij
Esplanade, het grote exercitieterrein aan de voet van het kasteel en eindigt
bij de Great Hall, het hart van het koninklijke paleis. De kroonjuwelen --
scepter, zwaard en kroon -- vormen het hoogtepunt van de tentoonstelling `Honours
of Scotland’. Een audiovisuele presentatie vertelt de roerige geschiedenis
van deze symbolen van de Schotse staat. Eeuwenlang werden de kroonjuwelen
als verloren beschouwd, maar dankzij een speurtocht van Sir Walter Scott
werden zij in een oude kast teruggevonden. En ook de Stone of Destiny,
de Steen van het Lot waarop alle koningen van Schotland werden gekroond, is
na meer dan zevenhonderd jaar afwezigheid, in Edinburgh teruggekeerd. In
1296 roofde de Engelse koning Edward I de steen en verborg deze in
Westminster Abbey.
De Royal
Mile verbindt Edinburgh Castle met Holyrood Palace, het Schotse verblijf van
de koningin Elizabeth. De `Koninklijke Mijl’ werd in 1724 door Daniël Defoe
beschreven als: `Niet alleen de grootste, langste en mooiste straat, qua
gebouwen en het aantal inwoners, van Groot-Brittannië, maar van de wereld’.
De straat heeft aan aanzien en schoonheid nauwelijks iets verloren en is nog
steeds één van de aansprekendste delen van de stad. Een onafgebroken rij van
toeristische winkels, historische pubs, dure restaurants, tearooms en musea
verdringen zich om de gunst van de passanten.
Historic Scotland
3
Museum of Scotland
 Het
20ste-eeuwse postmoderne Museum of Scotland sluit naadloos aan op het oude
Victoriaanse Royal Museum. Beide musea presenteren Schotland aan de wereld.
De collectie biedt de bezoekers een chronologische reis door Schotland,
vanaf de duistere Beginnings in de kelder tot de 20ste eeuw op de
zesde etage. Op de zevende etage bevindt zich het dakterras dat bij helder
weer een spectaculair uitzicht over Edinburgh biedt. Informatietechnologie
speelt een belangrijke rol in de presentatie. Interactieve computers bieden
achtergrondinformatie en 3D-beelden van de fraaiste objecten. Het museum
biedt een overweldigende hoeveelheid informatie, soms zelfs te veel. Geen
nood, het museum is gratis en je kunt altijd een dag later nog eens
terugkomen. De objecten staan smaakvol uitgestald en zijn zoveel mogelijk in
een historische setting geplaatst. De zesde verdieping vormt de afsluiting.
Inwoners van Schotland stelden een lijst samen van de in hun ogen
opmerkelijkste uitvinding van de 20ste eeuw. Afgezien van voor de hand
liggende keuzes - computer, televisie, haardroger etc. - zijn er ook
bijzondere en heel persoonlijke: de foto van het laatste schip dat gebouwd
werd in één van de scheepswerven langs de Clyde in Glasgow (`Mijn vader
bouwde hieraan mee’) of een parkeermeter als symbool van het einde van
de vrijheid van de automobilist.
Museum of Scotland
4
Overnachten
Overnachten in Edinburgh is niet goedkoop. The Balmoral en The
Caledonian behoren tot de tophotels van Edinburgh, maar zijn voor de
doorsneebezoeker onbetaalbaar. Het moderne Apex City Hotel aan de
Grassmarket is een `betaalbaarder’ alternatief. Het hotel heeft een wat
zakelijke instelling maar wijkt qua inrichting en muziekkeuze af van het
gemiddelde hotel. Melvin House Hotel in New Town is gehuisvest in
een fraai Victoriaans huis met houten panelen, een bibliotheek en
comfortabele kamers. Bonnington Guest House ligt wat buiten het
centrum. De ontvangst is gastvrij, de kamers zijn met zorg ingericht en het
ontbijt is overweldigend.
5
Eten en drinken
De Schotse keuken heeft afscheid genomen van de overbekende gerechten zoals
kidney pies, te gare groenten en slappe frieten. De nieuwe Schotse keuken
heeft de traditionele producten behouden maar deze in een nieuwer en
gewaagder jasje gestoken. Nu staat er zalm met een Thaise saus of haggis in
filodeeg op de menukaarten. De meeste restaurants bevinden zich in en rond
High Street in Old Town en Rose Street in New Town. Café Royal Circle Bar
is een bezoek waard vanwege het fraaie Victoriaanse interieur. De
klanten scharen zich rond de lange ellipsvormige 'eilandbar’ en de wanden
zijn opgesierd met kleurrijke tegeltableaus. Ook de naastliggende
Guildford Arms koestert zijn Victoriaanse aankleding en serveert
bovendien uitstekende bieren. Heel anders is de aankleding van en de sfeer
in The Elephant House. In een meer eigentijdse ambiance worden hier
uitstekende lunches geserveerd. In Victoria Street zijn enkele
toprestaurants zoals The Grain Store en Howie’s gevestigd.
6
Winkelen
Princes Street
is de belangrijkste winkelstraat met aan de bebouwde zijde een aaneenrijging
van winkels met bekende namen als Marks & Spencers, Bhs,
Virgin en Boots. Aan de andere zijde van de straat liggen de
Princes Street Gardens die een groene scheiding vormen tussen de oude en de
nieuwe stad. Op een mooie dag zijn alle bankjes bezet en liggen de grasvelden
vol zongenieters. Londen heeft Harrods, Edinburgh heeft Jenners. Een
prestigieus warenhuis met een eigentijdse collectie in alle soorten en maten.
Tegenover Jenners bevindt zich de ingang van Princes Mall, een groot
ondergronds winkelcentrum met zestig gespecialiseerde winkels. De autovrije
Rose Street is de leukste straat van New Town met een gevarieerd aanbod van
winkels, horeca en straatartiesten. Langs de Royal Mile overheersen de
winkels met 'originele’ Schotse producten, variërend van whisky tot knitwear.
Veel leuker zijn Victoria Street en Grassmarket. Hier vind je opvallende
winkels zoals de Brush Shop (Anno 1873) gespecialiseerd in borstels.
Toiletborstels worden hier nog gerepareerd. In de Pine & Old Lace is
handgeweven linnen en kant te koop in de vorm van tafelkleden en
beddenspreien. Alle soorten Britse kazen zijn te koop bij Ian Mellis. De
geuren doen je watertanden. In de Cooks Bookshop verkoopt Clarisse Dickson,
één van de twee Fat Ladies, nieuwe en tweedehands kookboeken.
7
De
schoonheid van Edinburgh
'Ik kwam elf
jaar geleden van Lancashire naar Edinburgh en ik voelde me als 'Northern’
(noordeling) direct thuis’, vertelt Martin Hulse. Hij studeerde planologie en
transport aan de universiteit van Edinburgh en is sinds enkele jaren directeur
van de Cockburn Association. Deze organisatie beijvert zich voor het behoud
van het culturele erfgoed van de stad. 'Edinburgh is een compacte stad. Je
voelt je nooit ingesloten zoals in Liverpool. Je ziet de zee en de heuvels die
de stad omringen. De stad heeft zoveel meer te bieden dan de bekende
toeristische attracties. Neem nu de kleine steegjes langs de Royal Mile. Ze
zitten vol verrassingen. De ene keer kom je uit in een kleine tuin, de andere
keer kun je gemakkelijk naar een andere straat doorsteken. Ik wandel graag
door de Second New Town, de wijk ten noorden van Queen Street. Hier proef je
nog de grandeur van de `nieuwe stad’ met zijn parken, tuinen en straten.
Edinburgh telt ook nog enkele fraaie, maar vergeten kerkhoven, zoals
Carlton Hill Burial Ground en Dean Cemetery. Ze vormen een
onderdeel van de geschiedenis van de stad. Cockburn en Victoria Street zijn
prachtige straten met strenge Victoriaans architectuur. Lord Cockburn
(1779-1854) schreef in 1849 een vlammend betoog voor het behoud van de
schoonheid van Edinburgh. Iets wat onze organisatie meer dan honderdvijftig
jaar later nog steeds doet.’
Cockburn Association
8
Georgian
House
`De `Nieuwe
Stad’ is echter ook al 230 jaar oud. Ze is met haar grootse architecturale
beslotenheid met voornaam uitziende herenhuizen aan kaarsrechte straten,
halfcirkelvormige pleinen, grote open pleinen en parken een schoolvoorbeeld
van de stadsplanning van die tijd’, schrijft de Marco Pologids.
In 1725 werd
een begin gemaakt met de noodzakelijke uitbreiding van Edinburgh. De stad
groeide uit haar voegen. James Craig ontwierp een woonwijk die klassieke
grandeur uitstraalde. In 1769 werden de eerste huizen bewoond. Om een
wildgroei aan bouwstijlen te beteugelen mochten de huizen in hoofdstraten
slechts drie verdiepingen hebben en een souterrain. Rond 1800 raakte het wonen
in New Town zeer in de mode en was verdere uitbreiding nodig. Die werd in de
decennia daarna gevonden in noordelijke, oostelijke en westelijke richting.
Het Georgian House aan het elegante Charlotte Square is een voorbeeld van een
New Town-huis. De National Trust for Scotland heeft het huis met zorg
ingericht. Een video laat de geschiedenis van het huis en zijn bewoners
herleven als een waar Brits televisiedrama. In elke kamer houden vriendelijke
suppoosten van de NTS de wacht. Zij grijpen iedere gelegenheid aan om vol
enthousiasme tekst en uitleg te geven over de bewoners en het interieur. Nog
steeds is Charlotte Square een voornaam plein. Number 9, de Schotse
tegenhanger van Downing Street 10, de dienstwoning van de Schotse premier,
bevindt zich naast het Georgian House.
The National Trust for Scotland
9
Leith en
Britannia
 Leith is
gebouThe National Trust for Scotlandwd aan de monding van de gelijknamige rivier die Edinburgh met de zee
verbindt. De stad was eeuwenlang de belangrijkste haven van Schotland en het
centrum van de scheepsbouw. Na de sluiting van de scheepswerven raakte de stad
in verval. Sedert enkele jaren is het nieuwe Leith geliefd bij jong-Edinburgh
als woonbuurt. Leegstaande pakhuizen langs The Shore, de rivierkade, zijn
gerenoveerd tot dure appartementen, trendy cafés en designwinkels.
Het koninklijke jacht Britannia ligt afgemeerd in de haven van Leith. De toegang
tot het schip bevindt zich in het Ocean Terminal Shopping Centre, een
glimmend, maar nogal doods winkelcentrum. In 1953 doopt koningin Elizabeth het
schip Britannia waarop de toeschouwers spontaan het lied Britannia rules
the Waves ten gehore brachten. Meer dan veertig jaar diende het schip als
varend vakantiehuis van de Britse koninklijke familie. Het was één van de
weinige plekken, zo verzuchtte Elizabeth ooit, waar de koninklijke familie
zich zelf kon zijn. Luxueus is het schip niet, meer een tweesterren hotel,
maar misschien is dat juist de charme van het schip. Ook zijn de vertrekken
van het marinepersoneel, de ziekenzaal, wasserij en keukens te bewonderen.
Britannia
10
Edinburgh
International Festival
Het Edinburgh
International Festival wordt dit jaar in de laatste drie weken van augustus
(10-30 augustus) gehouden. De stad staat dan op haar kop en iedereen probeert
een graantje mee te pikken van het festivalvirus. Er is overigens geen sprake
van één festival, maar van vijf festivals: Book Festival, Jazz & Blues
Festival, Festival Fringe, Film Festival en Military Tattoo. De Oostenrijkse
dirigent Rudolf Bing organiseerde in augustus 1947 het eerste festival om het
na-oorlogse Edinburgh weer op de culturele kaart te zetten. De eerste jaren
bood het festival vooral muziek (opera) en theater. Het festival vindt plaats
in alle theaters en zalen van de stad.
Rond het officiële festival ontstond in de jaren vijftig een alternatief festival, dat
de naam Festival Fringe (rand) kreeg. Jaarlijks worden er meer dan
vijfhonderd voorstellingen op tweehonderd verschillende lokaties gegeven. Het
is een open festival: elke groep of individu kan een voorstelling bij een
theater boeken en een vermelding in het Fringe-programma kopen.
The Hub, een
voormalige kerk aan de Royal Mile, fungeert als zenuwcentrum van de
festivalorganisatie. Buiten de hectische festivaldagen is het café van The Hub
een aangename plek voor een lunch.
Edinburgh International Festival
Vragen? Opmerkingen? Reactie?
|
Toeristische informatie
Hotel boeken in
Edinburgh
Vliegen:
easyJet (2x, retour € 38-420 excl. €
26,50 belastingen, KLM 4x, retour vanaf € 183. Voor easyJet geldt: hoe vroeger de boeking hoe goedkoper de vlucht.
Veerboot:
Zeebrugge-Rosyth (Edinburgh), dagelijks, vaartijd 17½ uur, Superfast
Informatie:
Tourist Information Centre, Princes Street 3, tel. 0044 131 2251188,
Hotels:
Apex City Hotel, Grassmarket, (vanaf € 117);
Melvin House Hotel, Rothesay Terrace 3, (vanaf £ 120); Bonnington Guest House, Ferry Road 202, tel. 0044 131 5547610 (£ 25-38). Voor interessante aanbiedingen:
Shortbreaks
Koers:
1 £ = € 1,46.
Reisgidsen:
Capitool Schotland € 22,90; Marco Polo Schotland € 5,95
Donald Reid
The
Mini Rough Guide
to Edinburgh
€ 18,99
Meer lezen: De inspecteur Rebus-verhalen van de Schotse schrijver Ian Rankin spelen zich af achter de façade van het niet-toeristische Edinburgh (Laat maar bloeden, 17,95).
Met dank aan:
Reisboekwinkel Atlas, Tilburg
VisitBritain, Amsterdam.
Meer over Edinburgh en Schotland
[advertenties]
|